ISO 9001:2026 is er: zelfde huis, frisse verbouwing

Leestijd: 4 minuten
Maikel Schuilenburg van De Vaart, adviseur organisatie- en certificeringsadvies, klaar om je te helpen.

Geschreven door

Maikel Schuilenburg – adviseur

ISO 9001:2026 is de opvolger van ISO 9001:2015, die ruim tien jaar de vaste basis was onder duizenden kwaliteitssystemen. De nieuwe versie verscheen in september 2026. Schrik niet: je kwaliteitshandboek hoeft niet de prullenbak in. Zie het als een verbouwing. De fundering blijft staan (procesbenadering, PDCA en klantgerichtheid), maar er komen een paar grote nieuwe ramen in: meer licht op cultuur, op kansen en op hoe je met verandering omgaat.

In deze blog lees je wat er verandert, wanneer je over moet en hoe je het slim aanpakt.

Team van De Vaart in overleg, met de vijf grote veranderingen in ISO 9001:2026 en overstappen tot 30 september 2029

De vijf grote veranderingen

1. Kwaliteitscultuur en ethisch gedrag

Dit is de echte nieuwkomer, en wat ons betreft de mooiste. De procedure kan tot op de komma kloppen, terwijl het op de werkvloer toch anders gaat. De norm erkent nu dat kwaliteit draait om gedrag: doen we wat we zeggen, ook als niemand meekijkt? Het topmanagement moet kwaliteitscultuur en ethisch gedrag actief bevorderen en medewerkers moeten weten waar de organisatie voor staat.

Wat betekent dit voor jou? Geen dik ethiekhandboek, wel een paar heldere afspraken over hoe je met elkaar en met klanten omgaat. Geef die een plek in je beleid, je inwerkprogramma en het werkoverleg.

2. Klimaatverandering

Een aanvulling uit 2024 staat nu in de norm zelf: je moet bepalen of klimaatverandering relevant is voor je organisatie. Ook klanten of andere belanghebbenden kunnen er eisen over hebben. Denk aan een leverancier die last heeft van extreem weer of een klant die CO2-gegevens vraagt.

Wat betekent dit voor jou? Geen klimaatstrategie, wel aantoonbaar de vraag stellen: raakt dit ons? Ook “nee, want…” is een prima antwoord, mits onderbouwd. Werk je ook met ISO 14001? Lees dan wat er verandert in ISO 14001:2026.

3. Risico’s en kansen elk apart

In 2015 stonden ze samen in één eis, met vaak een verdwaalde kans onderaan de risicotabel. Nu krijgen ze elk een eigen clausule: vaststellen, analyseren, beoordelen, acties plannen en nagaan of het werkt. Naast risicogebaseerd denken introduceert de norm kansgebaseerd denken. Ook in de analyse van resultaten en in de managementreview komen ze apart aan bod. Nieuw is daarnaast aandacht voor continuïteit: kun je blijven leveren bij een storing of uitval?

Wat betekent dit voor jou? Splits je risicoanalyse in risico’s en kansen, met per regel een actie en een eigenaar, en neem een scenario voor verstoringen op. Formeel risicomanagement is niet verplicht.

Twee adviseurs van De Vaart in overleg aan de vergadertafel, bij de uitleg over de overstap naar ISO 9001:2026.

4. Veranderingen goed laten landen

Dat wijzigingen gepland moeten verlopen, stond al in 2015. Nu moet je ook nadenken over communicatie, over hoe je volgt of de wijziging werkt en over hoe je het resultaat beoordeelt. Zo voorkom je dat een nieuw systeem of een reorganisatie ongemerkt iets anders omgooit.

Wat betekent dit voor jou? Vul je werkwijze of formulier voor Management of Change aan met drie vragen: wie informeren we, hoe weten we of het werkt en wanneer kijken we terug?

5. Belanghebbenden: van inventariseren naar kiezen

Je bepaalt nu ook welke eisen van belanghebbenden je echt oppakt in je kwaliteitssysteem. Veranderingen bij belanghebbenden worden een vast agendapunt in de managementreview.

Wat betekent dit voor jou? Voeg aan je stakeholderanalyse een kolom toe: pakken we dit op, en zo ja, waar?

Kleinere aanpassingen in het kort

  • Leiderschap en beleid: het topmanagement bevordert ook kansgebaseerd denken en continue verbetering. Rapporteren over prestaties en over verbeterkansen zijn aparte taken. Het kwaliteitsbeleid houdt rekening met context en strategie.
  • Mensen en middelen: kennis moet ook worden toegepast en gedeeld. Bij infrastructuur noemt de norm werken op locatie, op afstand en hybride.
  • Klanten en leveranciers: informeer klanten bij verstoringen in de levering. Bij ontwerp is er ruimte voor een iteratieve, agile aanpak. Leveranciers informeer je ook over hun contact met jouw klanten.
  • Audits en review: leg per interne audit ook het doel vast. De managementreview krijgt een agendapunt over belanghebbenden.
  • Opbouw en woorden: continue verbetering staat nu vooraan als 10.1. Twintig kernbegrippen staan in de norm zelf, bijlage A is een praktische uitleg geworden en bijlage B is vervallen. In de Nederlandse tekst heet de directie nu topmanagement, de directiebeoordeling managementreview en de externe aanbieder externe leverancier.

Wat blijft hetzelfde?

Eigenlijk het meeste. De hoofdstukindeling, procesbenadering, PDCA, klantgerichtheid, interne audits, managementreview en corrigerende maatregelen werken zoals je gewend bent. Ook de eisen voor ontwerp, inkoop, productie en dienstverlening zijn vrijwel gelijk. Heb je een goed draaiend systeem? Dan gaat het om bijschaven, niet om herschrijven.

Wanneer moet je over?

Gecertificeerde organisaties krijgen drie jaar om over te stappen. De uiterste datum is 30 september 2029. De overgangsaudit kan op drie momenten:

  • Tijdens je hercertificeringsaudit: voor veel bedrijven het meest logisch, want het hele systeem wordt dan toch getoetst en extra audittijd is vaak niet nodig.
  • Tijdens een jaarlijkse controle-audit: handig als je hercertificering pas na september 2029 valt.
  • Tijdens een aparte transitie-audit: op elk moment dat in je planning past.

Kijk dus nu al wanneer je volgende audit is en stem met je certificerende instelling af welk moment het beste past.

In vijf stappen klaar voor ISO 9001:2026

  1. Maak een gapanalyse: leg je documenten naast de nieuwe eisen.
  2. Werk je context- en stakeholderanalyse bij, inclusief klimaatverandering en welke eisen je oppakt.
  3. Geef risico’s en kansen elk een eigen plek, met een scenario voor verstoringen.
  4. Maak cultuur en ethiek concreet in je beleid, het inwerken en het werkoverleg.
  5. Werk je vaste instrumenten bij (wijzigingen, managementreview, audits en terminologie) en toets alles met een interne audit.

Tot slot: een upgrade die loont

De nieuwe ISO 9001 vraagt niet om meer papier, maar om aandacht voor wat kwaliteit echt maakt: mensen, cultuur en goed omgaan met verandering. Dat merk je in minder fouten en tevredener klanten.

Benieuwd wat dit voor jouw organisatie betekent? De Vaart heeft alle wijzigingen al clausule voor clausule op een rij gezet en helpt je graag met een gapanalyse, het bijwerken van je documentatie en de planning richting je overgangsaudit. Beheren wij je kwaliteitssysteem al via KAM-beheer? Dan nemen we de overstap gewoon mee in het onderhoud. Neem gerust contact met ons op voor verdere vragen.